Home » Minicursus poëzie schrijven

Minicursus poëzie schrijven

Ter inspiratie voor lange zomeravonden bieden wij je, vanuit het KapelNieuws, gratis en voor niets, een minicursus aan voor het schrijven van poëzie.

Met al je zintuigen
Het gaat niet zozeer om structuur of om rijmschema’s, maar om het aanspreken van al je zintuigen en die om te zetten in woorden. Belangrijk daarbij zijn ritme, klank, symbolen, beeldspraak en de lay-out. Gebruik een schrijfblok en een pen die prettig schrijft, maar het kan natuurlijk ook op de pc of laptop.

Stap 1: observaties en werkwoorden
a) Start met een aantal kleine observaties. Wat hoor, zie en ruik je om je heen? Een fietser die voorbijkomt, een suizende leiding, de leuning van je stoel onder je arm. Probeer één van deze observaties zo nauwkeurig mogelijk uit te schrijven in enkele zinnen.

b) Schrijf drie of vier werkwoorden op die je aanspreken, liever niet te alledaagse, maar werkwoorden in de trant van ‘volplempen’, ‘formuleren’, ‘tot stilstand komen’.

c) Probeer nu één of twee ‘grotere’ observaties te doen, in een weidsere omgeving, bijvoorbeeld overvliegende vogels, de zonsondergang, de trein die je op afstand hoort langsrijden.

d) Combineer nu de opgeschreven werkwoor- den met je observaties. Begin met Hier (= de kleine observaties) of met Ergens (= de grote observaties) en maak een kort gedicht. Maak gebruik van personificatie (bijvoorbeeld: de trein kreunt, de wind zucht).

Als voorbeeld mijn eigen gedicht:

Hier is het stil
Hier stroomt geen licht Kreunt geen staal op staal Geeft geen boom een zucht Hier is het stil

Ergens is er plezier
Gaat lucht weer stromen
Geen avondklok, geen mond bedekt Tijd om te winkelen
Hier is plezier

Stap 2: ‘free writing’, dat wil zeggen ‘het volgen van je pen’.
Begin met het opschrijven van de regel uit je eigen gedicht die je het meest aanspreekt.

Schrijf daarna door, minstens 5 minuten, maximaal 10 minuten lang. Schrijf gewoon op wat er op het moment bij je opkomt, niet stoppen, gewoon – rustig – door blijven schrijven.

Schrijf neer wat je denkt, wat je voelt, wat je hoort, wellicht iets waar je je aan ergert of juist plezier om hebt. Probeer in het moment te zijn. Lees na afloop de tekst nog eens door. Welke zinnen spreken je het meest aan? Onderstreep die.

Stap 3: combineren met visuele kunst

Laat je inspireren door visuele kunst. Kies een (modern) kunstwerk dat je aanspreekt. Kijk er goed naar en stel je voor dat je in die situatie zou zijn. Wat zie je daar? Wat hoor je? Welke gedachtes komen er bij je op? Welke lichaamstaal past in deze situatie en welke emoties roept het kunstwerk op?

Schrijf 10 dingen op die jij ziet:
denk aan kleur, materiaal, structuur, sfeer, ritme, klank. Moet je aan iets denken? Iets wat je zelf hebt meegemaakt? Wat zie je niet, maar voel je wel? Schrijf dit kort in enkele zinnen op en maak daarbij gebruik van zowel werkwoorden en (zelfstandige/bijvoeglijke) naamwoorden.

Je kunt je gedicht natuurlijk helemaal samen- stellen zoals je zelf wilt. Maar hier volgen een paar tips/stappen:
– zet 8 á 10 keer het woord IK onder elkaar – je kunt natuurlijk ook je, hij/zij, wij gebruiken,
– achter elke IK kun je één van de gekozen werkwoorden neerzetten,
– met het woord IK, het werkwoord, plus de an- dere woorden van je materiaal maak je nieuwe regels,
– gebruik zoveel mogelijk woorden en zinnen die je hebt opgeschreven bij de vragen. Probeer daarbij vreemde/bijzondere woordcombinaties uit, bijvoorbeeld ‘ik wacht grijs’ of ‘ik stomp tegen de regen’,
– tenslotte: welke IKKEN kunnen weg aan het begin van de regel? Streep die weg, voor een beter ritme van je gedicht.

Geïnspireerd door het schilderij Regen (1960) van Dmitri Baltermans heb ik het volgende gedicht geschreven:

De tram

Ik benijd de mensenmassa dwaal rond
Ik steek de paraplu op wacht ongeduldig

heb haast, waar blijft hij?

We herkennen de drukte
wachten met berusting
We groeperen ons rondom hem Glimlachen bitterzoet naar elkaar Wachten geduldig in de regen
De tram komt knarsend tot stilstand

Voor deze minicursus heb ik me laten inspi- reren door de workshop ‘gedichten schrijven’ die in maart en april 2021 werd gegeven door docente Caroline Kramer van het VU Cul- tuurcentrum Griffioen.

Christine Teelken