Home » Meervoudig gelovig

Meervoudig gelovig

Ouderen herinneren het zich nog wel. Het was een probleem als jij als dochter thuis kwam met een katholieke jongen; net als het voor zijn ouders onoverkomelijk was dat hij ‘ging’ met een protestants meisje. De verschillende zuilen waarop de samenleving tot, zeg maar, de zestiger jaren steunde, lieten niet toe dat er onderling huwelijksverkeer was. Ieder behoorde binnen de eigen subcultuur te blijven. Zo waren er voor de katholieken behalve een eigen kerk ook eigen scholen, kruisverenigingen, dagbladen, een omroep, een politieke partij, scoutinggroepen, dansclubs  en een eigen geitenfokkersvereniging.  Mijn tante die katholiek was werd verboden met haar protestantse vriend te trouwen. Immers, ‘twee geloven op één kussen, daar slaapt de duivel tussen’. Ze is de rest van haar leven ongetrouwd én verbitterd gebleven.

De tijd van de verzuiling ligt inmiddels decennia achter ons. Maar er heeft zich inmiddels iets opmerkelijks ontwikkeld. Bij veel mensen liggen er ’s nachts twee of zelfs meerdere geloven op één kussen en dan wel in hun eigen hoofd! Steeds meer mensen laten zich inspireren door meerdere religies. Ze zijn nog altijd een beetje protestants – al gaan ze niet meer naar de kerk -, gaan op vakantie altijd een kaarsje aansteken bij het Mariabeeld in een katholieke kerk en doen voorts aan Zen-meditatie. Dat alles levert voor hen geen enkel conflict op. Ze stellen een eigen levensbeschouwing samen met een keuze uit  ‘the best of two worlds’, of three worlds…  Dit opmerkelijke fenomeen heeft een naam: multiple religious belonging (MRB).

In onze eigen kring is het geen onbekend verschijnsel. Toen eind jaren zeventig de NPB en de Remonstranten in Hilversum gingen samenwerken in de VGH, waren er verschillende mensen die lid wilden zijn van beide vrijzinnige groeperingen om daarmee de integratie te bevorderen. Daarmee waren ze eigenlijk niet eens ‘meervoudig gelovig’, immers, veel verschil in wat een NPB-er en een remonstrant gelooft is er niet.  Een aantal leden van de NPB, een vereniging, een bond, hield het lidmaatschap aan van de Hervormde kerk. In die tijd was het daarnaast niet ongewoon dat een vrijzinnige óók lid was van een loge van de Vrijmetselaars of van een service-club als de Soroptimisten, de Rotary of de Odd Fellows, die weer eigen rituelen en soms ook religieuze trekken hadden.

In De Kapel zien we een groeiend aantal mensen dat geen lid is of wil zijn van een van de onderliggende kerken, dus van de remonstranten, de doopsgezinden of de Vrijzinnigen Nederland. Ze houden er sowieso niet van om ergens ‘lid’ van te zijn. Ze worden wel ‘vriend van De Kapel’. Dat drukt zowel betrokkenheid en sympathie uit als een zekere distantie.   Misschien komt dat ook omdat men zich tegelijkertijd betrokken voelt bij andere levensbeschouwelijke inzichten en organisaties. Een aantal van ons is óók betrokken bij de Soefi’s. ‘Soefisme is religie als je er religie van wilt leren, filosofie als je er wijsheid van wilt leren, en mystiek als je erdoor geleid wilt worden bij het ontvouwen van de ziel’ zo lezen we bij Inayat Khan. Ook het Humanistisch Verbond kan op de sympathie van velen rekenen. Bij een brede groep is een grote belangstelling voor het Boeddhisme en oosterse  meditatie.

Zelf ben ik – om een andere term die ingang vindt te gebruiken – vooral een ‘christian, attending multiple churches’. Een oecumenisch christen, die interreligieus wil denken, maar zich in de eerste plaats deel weet van de eeuwenoude christelijke traditie en niet graag vastgepind wil zijn op één van de vele denominaties en zich thuis voelt in meerdere kerken. Welke kerken ik (financieel) steun? Dat zijn: de VGH, Vrijzinnigen Naarden-Bussum, de Remonstrantse gemeente Naarden-Bussum, de Protestantse gemeente Naarden, de St. Vitusparochie Naarden. Dan ben ik ook nog lid van de VVP en heb een abonnement op de Mennist…

Kan dat allemaal maar? Er is een groeiend besef dat mensen uit verschillende kerken, culturen en religies van elkaar kunnen leren als het gaat om hun verwondering over het mysterie van het leven, om hun verantwoordelijkheid voor de toekomst van deze wereld, om het vreedzaam samenleven. Vrijzinnigheid is misschien in de eerste plaats het besef dat ‘de waarheid’ niet bestaat. We delen die met anderen. Vrijheid en verdraagzaamheid en een oprechte nieuwsgierigheid naar de inzichten van anderen zijn van cruciaal belang voor een vreedzaam samenleven op deze ene aarde die ons allen gegeven is.

Peter Korver