Home » Ballade van de aardse Jood

Ballade van de aardse Jood

Hans KeilsonDe Joodse psychiater Hans Keilson (1909-2011)woonde in Bussum en werd bijna 102 jaar. In zijn werkzaam leven maakte hij vooral naam met de behandeling van oorlogstrauma’s bij joodse kinderen. Hij was honderd jaar toen hij een internationale doorbraak mocht beleven met zijn literair werk, dat hij ruim een halve eeuw eerder geschreven had.  In de Verenigde Staten kwam hij in de bestsellerslijsten te staan. Vandaar dat de ruim honderdjarige Keilson aan tafel mocht zitten bij De Wereld Draait Door. Het waren echter twee werelden die elkaar niet raakten: die van de twintigste en de eenentwintigste eeuw, de literatuur en de televisie, de inhoud en de ruis.

Voor presentator Matthijs van Nieuwkerk school het verhaal van Hans Keilson niet in zijn boeken, maar in zijn erkenning door The New York Times.  „Denkt u niet: eindelijk gerechtigheid!?” vroeg Van Nieuwkerk telkens weer.  „Gerechtigheid is voor mij iets heel anders,’ antwoordde de schrijver. “Bij het woord gerechtigheid denk ik aan mijn ouders, die zijn afgevoerd naar Auschwitz.”

De afgelopen maand kwam het vernietigingskamp weer even langs in het nieuws. Het was 70 jaar geleden dat het bevrijd werd door de Russen. Ik heb zojuist een net verschenen bundeltje gekocht  met sonnetten die Keilson schreef toen hij in de oorlog ondergedoken zat in Nederland. Hij was net in de dertig. Ik lees in Ballade van de aardse Jood:

Wij Joden zijn ’t goedkope slijk der aarde,
Door God allang teruggebracht in waarde:
Een hoopje vuil en viezigheid.
Wij blijven in roulatie dankzij Hem,
Hij werpt ons weg, dan roept alweer Zijn stem, –
Wij zijn ’t die elke schuld betalen.

Inmiddels ligt de oorlog voor ons driekwart eeuw achter ons. De meeste mensen hebben er niets van meegemaakt. Het uitschelden, vervolgen en vermoorden van Joden, alleen omdat het Joden zijn, is iets van een andere eeuw, een andere werkelijkheid. Dachten we. Tot voor kort. Er worden weer Joodse mensen op straat uitgescholden, er zijn gewone Joden vermoord, vier vorig jaar in Brussel in een Joods museum, vier op 10 januari dit jaar in Parijs in een koosjere supermarkt, op 14 februari in Kopenhagen bij de synagoge. De ideologie erachter is een andere dan die van 75 jaar geleden, de blinde haat en de traumatische gevolgen hetzelfde.

Ds Peter Korver