Home » Overweging kerstavond 2018

Overweging kerstavond 2018

Vandaag is het precies een halve eeuw geleden dat de mensheid de aarde waarop wij leven konden zien vanuit de ruimte. Drie astronauten hadden zich met hun Apollo 8 zich als eersten in de geschiedenis los gemaakt van de zwaartekracht van de aarde en zij waren in een baan om de maan gekomen. Zij voeren achter de voor ons niet zichtbare kant van de maan, de dark side of the moon, en toen zij daarachter langs kwamen, kregen zij een adembenemend zicht op de opkomende aarde: een opvallend kleurrijke bol in een zwart en leeg universum. Wat een kwetsbare schoonheid. Op die 24e december 1968 bracht die ontroering de ruimtevaarders tot het lezen van het begin van het scheppingsverhaal: In het begin schiep God de hemel en de aarde. Ja, daar, op dat kleine kwetsbare bolletje in een doods heelal, daar leven wij met alle mensen en alle dieren. Alleen daar is er groen leven. Hier moeten we in vrede zien te leven met elkaar en met de aarde, want meer dan deze kleine aarde hebben we niet.

Boven de afbeelding op uw programmaboekje staat: we leven in een tijd met veel geweld. Er is maar weinig vrede. We hebben het nodig om naar de stem van de hemel te luisteren. Dat zijn woorden van de kunstenaar He Qi. Hij is een christen afkomstig uit China, hij studeerde aan de universiteit van Nanking en woont tegenwoordig in California.  Op de afbeelding zijn de drie wijzen te zien die het pasgeboren kind komen opzoeken. Ook zij leven in een tijd van veel geweld. Zijzelf dreigen speelbal te worden van de wrede koning Herodes die dit pasgeboren kind als een bedreiging voor zijn macht ziet en het wil doden en als het moet alle andere pasgeboren kinderen erbij. Kinderen zijn vaak de eerste slachtoffers als in de wereld van de volwassenen er strijd is. Zij komen in de verdrukking, zo afhankelijk en weerloos als zij zijn. Het kind in de kribbe is daar het beeld van. Zijn ouders zijn vlak voor zijn geboorte van huis gejaagd door de keizer van Rome, die wil dat zij zich ver van huis inschrijven. En na deze nacht van de geboorte zullen zij moeten vluchten naar Egypte omdat Herodes het kind naar het leven staat. En nu, tweeduizend jaar later, zijn er zoveel andere vluchtelingenkinderen. Sommigen zijn gelukkig hier in Nederland in vrede geboren en hebben niet hoeven meemaken wat hun ouders of oudere broers of zusters hebben moeten meemaken. Laten wij ze hun plek houden of sturen wij ze weg naar daar, een land waar ze nog nooit geweest zijn en waar veel geweld is? Het is een vraag die geen vraag zou moeten zijn. We maken dat vanavond zichtbaar met deze stoel, deze plek die er voor dat kind is.  He Qi zegt: We hebben het nodig om te luisteren naar de stem van de hemel. Uit die hemel kwam dit kind van Bethlehem, als stem van de hemel. Uit die hemel komen alle kinderen en zij verdienen het om in vrede en met liefde ontvangen te worden. De werkelijkheid is helaas anders, toen en nu.

Zie de afbeelding van He Qi. Maria in een stal, want er is nergens anders een onderkomen. Geen wiegje maar een voederbak voor haar kindje. En voor zoveel vluchtelingenkinderen nu overal op deze aarde zijn de omstandigheden niet beter, niet veiliger. De vrede van de kerstnacht doet niet net alsof er niets aan de hand is in de wereld. De vrede van Christus zal een andere vrede zijn dan met niemand in conflict leven. Het is een innerlijke vrede die je gegeven wordt en van waaruit je in staat gesteld wordt te vechten voor een wereld omgekeerd, waar de uitbuiting van de aarde, de uitbuiting van kwetsbare kinderen en volwassenen plaats maakt voor een goed leven voor mensen, dieren en al wat groeit. Een groene aarde.

Maar nu, voor dit moment, hier binnen in de stal, is het even goed. Er is vrede. We zien Maria in liefde en overgave met haar kind, de wijzen zijn nabij in aandacht en goede gaven. Zij zijn gevat in de warme kleuren van het rood en het geel.

Het kerstverhaal van Willem Brandt speelt zich ook af in een stal, of eigenlijk meer een donkere loods. Er zijn verschillen. Bij hem geen licht in een donkere, koude winternacht, maar de blijvende schemering van de loods terwijl buiten de brandende zon ongenadig de hitte laat  inwerken. Er is geen pasgeboren kind, leven, laat staan jong leven. Er zijn uitgemergelde gevangenen zonder hoop. Het is niet goed binnen en het is niet goed buiten. Binnen de honger, dysenterie en dreigende tropische ziektes. Buiten de wrede kampbewakers en de moordende hitte. Het is overleven. Redden wie zich redden kan. Eentje heeft iets eetbaars horen we. Maar het is een kaars. Kan je dat eten? Niet alle kaarsen. Als ze van parafine gemaakt zijn, dan zijn ze giftig omdat er aardolie in zit. Maar andere wel, ze zijn gemaakt van dierlijk vet. Voor de man in het verhaal is het een verzekering, een allerlaatste redding. Als het erop of eronder wordt. Alleen die eetbare kaars is nog wat je aan het leven vasthoudt. Verder doet niets er meer toe. De kaars betekent leven voor de man in het verhaal. Eerst verzekert het hem van een hoop op fysieke redding. Nu voedt de kaars de hoop op licht, leven. De kaars kan vet geven maar ook licht. Nu is het niet voor hem alleen of voor die ene andere die hij een stukje beloofd heeft, nu mag de kaars licht geven, voor iedereen die er is. En hoop brengen.

Hoop is weten
dat gevangen zitten niet het laatste is
dat honger hebben niet het laatste is
Dat moeten vluchten niet het laatste is
Dat wachten op kinderpardon niet het laatste is
Dat: de wereld is een puinhoop niet het laatste is
Dat het allerlaatste niet het laatste is

Moge ieder jaar met kerst onze hoop herboren worden
dat het hier ooit nog beter worden zal op die mooie groen-blauwe aarde van ons, die tegelijk zo klein en kwetsbaar is.

Amen

ds. Peter Korver