Overweging: Sterk als de dood is de liefde

Afgelopen donderdag was Manu Keirse in Hilversum. Een naam die u waarschijnlijk niet veel zegt, maar die een grote autoriteit is als het gaat om de vraag hoe je mensen op een goede manier bij kan staan als zij getroffen worden door een groot leed. Hij is hoogleraar en doctor in de geneeskunde en woont in Leuven. En nu was hij in de Grote Kerk in Hilversum om te spreken voor al die huisbezoekers en pastoraal werkers, artsen en predikanten. Er waren 120 mensen en daaronder ook een groep van hier. Ja, wat doe je als een ander een groot verdriet heeft, wat moet je zeggen. Zijn raad: niets. Je moet niets zeggen, maar luisteren. En als je geluisterd hebt, moet je luisteren. En daarna opnieuw. Er was een vrouw die vertelde dat ze een indische achtergrond heeft en dat men daar gelooft dat een overledene nog veertig dagen de aarde niet verlaat en dat je in die tijd nog met hem of haar kan spreken. Geloofde Manu Keirse dat ook? Zijn antwoord was: O ja, zeker, en niet alleen die eerste 40 dagen maar altijd! Als je een graf opzoekt of bij een foto van de overledene bent en je legt een vraag voor, dan krijg je een antwoord van de overledene, in zijn of haar geest. Ze leven in onze gedachten, in de geest zijn zij aanwezig en trekken zij met ons mee, ons leven lang. Het was een ontroerend en een passend antwoord!

Sterk als de dood is de liefde, hoorden we in het Hooglied. Dat is een gedachte die je kan treffen, juist op een dag dat je stil staat bij de macht van de dood, die immers in staat is om mensen van wie jij houdt, die voor jou onmisbaar zijn, van je weg te rukken. Maar is het waar dat de liefde net zo machtig is, dat ze kan opwegen tegen de dood?

Beide zijn wel heel bepalend in ons leven. Op de toppen van ons geluk vinden we de liefde voor een ander mens, voor onze geliefde, voor onze kinderen en kleinkinderen. Wat vervult ons leven meer met vreugde dan dat wij ons geliefd weten, dat wij samen zijn met mensen die van ons houden, die blij zijn dat wij er zijn, met wie wij de hoogte- en de dieptepunten van het leven delen, met wie we plezier hebben. Je kan heel wat hebben als je door de liefde van anderen gedragen wordt. Ziekte, armoede, werkloosheid, ouderdom, hoeveel lichter is dat alles niet te dragen, te verdragen, als er een arm om je schouder gelegd wordt, als iemand zegt ‘maar je hebt mij, samen komen we er wel doorheen’.

In het leven zijn er volgens de apostel Paulus uiteindelijk drie dingen drie dingen echt belangrijk en hij spreekt dan niet over gelukkig zijn. Hij zegt: geloof, hoop en liefde. Maar de belangrijkste van deze drie is de liefde. Wat is dat eigenlijk? Het woordenboek zegt: liefde is warme genegenheid. Het gevoel dat je van iemand houdt. Dat kan zelfzuchtig zijn, je wilt die ander in jouw leven trekken zodat je je gelukkiger voelt. Liefde in christelijke zin, is onzelfzuchtige, belangeloze naastenliefde en dan is het alleen gericht op het geluk van de ander. Het kan ook samengaan. Wij neigen naar elkaar en willen elkaar gelukkig maken. Judith Herzberg dichtte al: wat zou het loodzwaar tillen zijn, wat een gezwoeg, als iedereen niet iedereen ter wille was, als iedereen niet iedereen op handen droeg.

Er is een bijbelboek met de naam Hooglied. Vanuit de Hebreeuwse naam Sjier Hasjieriem is het letterlijk vertaald eigenlijk het Lied der Liederen, ofwel het mooiste, het beste lied. Kan het dan anders dan om liefdespoëzie gaan? Het is geschreven in een rijk Hebreeuws met mooie klankpatronen en heeft meer dan 50 woorden die nergens anders in de bijbel gebruikt worden. Tegelijk behoort het bij de wijsheidsliteratuur. Het gaat niet alleen om hartstocht, maar ook om de kunst om in alle levensomstandigheden juist te oordelen en te handelen.

Draag mij als een zegel op je hart, als een zegel op je arm. Draag me dicht op je hart, dicht bij je, zoals je een armband om je arm draagt. Want de liefde is net zo sterk als de dood: je kunt er niet aan ontkomen! Het verlangen van de liefde is als vuur, een vuur dat door God zelf is aangestoken. Er is geen water dat het vuur van de liefde kan blussen. Er is geen rivier die de liefde kan doven.
De liefde kan je niet kopen. Als een mens daarvoor zou betalen met alles wat hij bezat, dan zou het nog steeds niet genoeg zijn. Hij zou worden weggestuurd. Het mooie is dat de liefde gratis is. Die krijg je van een ander omdat die het jou graag geven wil.

De liefde is zo sterk als de dood. Beide overkomen je. Je begint niets tegen de dood, je kan hem proberen uit te stellen, te ontlopen, maar uiteindelijk wint hij het. Van iedereen. De tegenkracht van de dood is de liefde. Dat is het leven. We kunnen het uithouden met de dood omdat we nu volop leven mogen en liefde ervaren mogen. Wie lief heeft kan de dood aan. Liefde is de anti-kracht van de dood.

De liefde en de dood zijn even sterk zegt het Hooglied. Maar wint de dood niet uiteindelijk toch? Het christendom heeft er iets nieuws naast gezet: de liefde is sterker dan de dood. Jezus stond op uit de dood. Hijzelf was te kruisigen, te doden, maar waar hij voor stond leeft nog steeds, is een macht gebleven, ook na 2000 jaar. Ook nu voelen velen een relatie met hem, zo leeft hij elke dag in zovelen.

De vrouwen en mannen van wie we vandaag de namen noemen zijn niet meer en nog wel onder ons. Nee, we kunnen ze niet meer in de ogen zien en omarmen, niet kussen.  Hun stem klinkt in onze herinnering, hun lach zien we voor ons geestesoog. Wat blijft is wat zij ons nalieten: kinderen, hun brieven en kaartjes, een dagboek, de foto’s. Wat blijft is wat zij ons gaven aan mooie momenten, wat ze ons leerden en de liefde die we van ze kregen. Dat nemen we mee in ons hart. Zij vragen aan ons:

Draag mij als een zegel op je hart, als een zegel op je arm.
Draag me dicht op je hart, dicht bij je, zoals je een armband om je arm draagt.
Laat mij zien dat net zo sterk als de dood, toch de liefde is.
Dat de dood ons echt niet kan scheiden,

We begonnen deze dienst met het zingen van het lied ‘In de veelheid van geluiden’. En aan het slot van deze overweging eindigen we er ook mee:

En van overal gekomen
drinkend uit de ene bron,
bidden wij om nieuwe dromen,
richten wij ons naar de zon

Moge het zo zijn.

ds. Peter Korver