Kapellezing over Meester Echart: God is al aanwezig in je

Bij de eerste Kapellezing van dit seizoen ontvingen we Welmoed Vlieger die ons meenam naar de mystiek van Meester Eckhart. Zij is godsdienstwetenschapper en is dit jaar gestart met een promotie-onderzoek over innerlijkheid en politiek aan de Vrije Universiteit in Amsterdam (afdeling Filosofie).

Voor een gehoor van veertig mensen vertelde ze hoe het de Middeleeuwse Eckhart om één ding ging: de eenheid van God en mens. Dat God in de grond van je ziel geboren wordt. Iets van God is in de mens al aanwezig, ongeschapen, als potentialiteit, mogelijkheid. Anders dan sommige andere mystieke stromingen hoef je daar geen weg voor af te leggen, je hoeft er niet eerst voor te presteren. Je mag ontdekken wat er al is. God is puur zijn, maar is ook ‘niets’, het goede en het ware, maar ook daaraan voorbij… Van God is geen beeld te maken omdat Hij buiten ruimte en tijd staat en wij niet boven ons beperkte kennen uit kunnen stijgen. We kunnen God dus niet grijpen of begrijpen, maar we kunnen alleen ontvankelijk zijn, openstaan voor het onvoorziene. Dat kan door te leven zonder waarom, de ontvankelijkheid te hebben van een kind, dat gewoon opgaat in wat het doet. God is bij ons thuis, maar wij zijn het die voor een wandeling zijn weggegaan.

Eckhart was monnik en hoogleraar in Parijs en reisde te voet heel wat af. Van Keulen tot Zwitserland deed hij onderweg kloosters aan om er te preken. Niet om daarmee mensen dichter bij God te kunnen brengen – dat was immers niet nodig – maar omdat hij wilde spreken over dat waar zijn ziel van overliep. Van kerkelijke zijde was ook kritiek op hem. Hij zou God en mens te dicht bij elkaar brengen. Het machtige instituut van de kerk met zijn priesters zou zo aan betekenis verliezen.

Welmoed zag raakvlakken tussen Meester Eckhart en het zendboeddhisme, dat vertrekt vanuit de gedachte dat er geen weg is, je bent immers al verlicht, je weet het alleen nog niet.

Peter Korver