Geschiedenis

IMG_0957Geschiedenis van de VGH 
De Kapel is het huis van een aantal groepen die in het verleden apart woonden: NPB (Nederlandse Protestanten Bond), Remonstranten, Doopsgezinden en Vrijzinnig Hervormden. Eerst was dit gebouw de Remonstrantse Kapel, nu het huis van de Vrijzinnige Geloofsgemeenschap Hilversum.

Toen in 1874 een spoorlijn van Amsterdam naar Amersfoort werd aangelegd en Bussum en Hilversum een station kregen, kwamen Amsterdamse ondernemers graag in het Gooi wonen. Zij konden nu dagelijks naar hun werk in Amsterdam reizen en ’s avonds terugkeren naar de rust en de natuur van deze omgeving. Deze nieuwe, verlicht denkende burgers konden zich godsdienstig niet thuis voelen bij de meer orthodoxe autochtone bewoners. Ook bevonden zich onder hen nogal wat doopsgezinden en remonstranten. De doopsgezinden organiseerden zich als eerste. Al in 1878 begonnen zij een kerk te bouwen aan de buitenrand van Hilversum.

De vrijzinnig-hervormden, Remonstranten, Vrijzinnig-Luthersen (die hadden in die tijd ook eigen organisaties) en anderen die vrijzinnig-godsdienstig dachten, richtten in 1901 een vereniging op die tot doel had “de vrije ontwikkeling van het godsdienstig leven te bevorderen, zoo binnen den kring der kerkgenootschappen als daarbuiten”. Zij meldden zich aan als een afdeling van de Protestantenbond. De afdeling kende een gestage groei van het aantal leden: in 1901 waren er 70 leden, in 1921: 428; in 1931: 650 en in 1941 waren er meer dan duizend leden: 1034.

TesselschadekerkIn 1927 waren zij in staat een eigen kerk te bouwen aan de Tesselschadelaan, een zaalkerk met terzijde een toren met zadeldak, gebouwd in een stijl verwant aan de Amsterdamse School. De groei van het aantal vrijzinnigen betekende ook het voorlopige einde van de vrijzinnige samenwerking. De vrijzinnig hervormden gingen zich apart organiseren. In 1913 ontstond een landelijke vereniging, de VVH, als tegenhanger van de Gereformeerde Bond. In Hilversum kregen zij een eigen kerkgebouw aan de Frans Halslaan ca. 1930. De remonstranten vormden in 1942 een eigen gemeente. In 1956 kochten zij het koetshuis aan de ’s-Gravelandseweg 144 aan.

AchterkantEchter, in 1962 fuseren de vrijzinnig-hervormden met de NPB-afdeling. Met de Remonstranten komt in 1969, na 27 jaar van elkaar gescheiden te zijn geweest, een samenwerkingsverband tot stand. In 1996 kerken zij uitsluitend nog samen in de Kapel. Het andere kerkgebouw aan de Tesselschadelaan komt dan leeg te staan. De kerk is in 2005 verkocht. In maart 2009 is het gebouw gesplitst om er drie volwaardige woningen in te maken. Hiermee blijft het monumentale kerkgebouw voor Hilversum behouden.

In 1996 sluiten de doopsgezinden zich aan bij het samenwerkingsverband. Dat betekent de verkoop van het kerkgebouw aan de Boomberglaan. En zo is De Kapel inmiddels geen Remonstrantse Kapel meer, maar het huis voor alle vrijzinnigen in Hilversum. De VGH vertegenwoordigt de genoemde groepen die eens zo’n veertienhonderd leden telden en nu nog driehonderd.

De Kapel
kapelDeze ‘kapel’ aan de ’s-Gravelandseweg 144 is heel bijzonder, omdat de bouw niet verraadt dat het om een kerkgebouw gaat. Het is als koetshuis gebouwd, in Zwitserse chaletstijl ontworpen en dateert uit 1898. De architect was A. Salm. Het behoorde bij het landgoed Quatre Bras van Geert van Mesdag. Er was een bovenwoning voor de koetsier. De villa Quatre Bras is in 1955 afgebroken, maar het koetshuis is er dus nog steeds en wordt gebruikt als kerkgebouw voor de Vrijzinnige Geloofsgemeenschap Hilversum onder de naam ‘De Kapel’. Op het terrein van de villa staat thans een complex van 27 appartementen, met – nog altijd – de naam Quatre Bras.

Naam en jaartalDe indeling van het koetshuis was: een garage voor de koets met paardenboxen, boven een koetsierswoning en een hooizolder. Als koetshuis werd het in 1932 buiten gebruik gesteld. De Remonstrantse gemeente van Hilversum, opgericht in 1942, kochten in 1953 dit gebouw, waar toen een autogarage in gevestigd was. De bovenverdieping wordt kosterswoning. Op 24 maart 1957 werd het gebouw dan eindelijk ingewijd als Remonstrantse Kapel. In 2005 is het gebouw ingrijpend verbouwd. De bovenverdieping kreeg nu een keuken, twee zalen en een bestuurskamer. Voorheen was deze verdieping alleen te bereiken met een buitentrap. Nu werd ook een lift gebouwd, waardoor de bovenvertrekken voor iedereen toegankelijk werden.

Het gebouw kent een torentje, waarin een luidklok hangt, die eerder een buitenhuis in Loosdrecht sierde en in 1956 geschonken werd aan de in aanbouw zijnde Remonstrantse Kapel.

alphaetomegaIn de kerkzaal hangt in de nis een Christus-monogram: een ineenvlechting van twee griekse letters, de chi (X) en de ro (P), de eerste twee letters van de naam Christos. Het is een geschenk geweest van de Remonstrantse gemeente Naarden-Bussum.

In het ‘domineeskamertje’ beneden hangt een plastiek, gemaakt door Bob Ebell (1910-1993), dat voorstelt ‘het door God gewekte nieuwe leven’. Eerder hing dat in het portaal en was het dus het eerste dat een bezoeker te zien kreeg.
IFDe verdieping is sinds de verbouw in 2005 bereikbaar met zowel een binnentrap als een lift. Er zijn naast de keuken een drietal zalen: de Opzoomerzaal, genoemd naar de eerste voorzitter van de landelijke Protestantenbond, prof. Opzoomer, een Menno Simonszaal, genoemd naar de grondlegger van de Doopsgezinde beweging (Mennisten) en de Arminiuszaal, genoemd naar de grondlegger van de Remonstrantse Broederschap.

 

IMG_0959In de tuin staat een beeld met de naam ‘Aanbidding, ook van Bob Ebell. In dit enorme lijnenspel zie je aan de basis drie figuren die in aanbidding geknield liggen voor het nameloze ‘Grote’ waarin ons leven geborgen is. Uit de aanbidding maakt de heilige Geest zich los in de vorm van een duif. Het beeld is één beweging naar het hogere, terwijl de aanbiddende mensen – de geloofsgemeenschap – ook stevig met de aarde, de wereld verbonden blijft!

Op ons Youtube kanaal is een prachtig filmpje te zien over de Kapel als monument.

Peter Korver 11-09-2013