De Hoorneboeg heeft ons en velen met ons levensvreugde en levensverdieping geschonken

De Hoorneboeg is een heuvel en een landgoed even ten zuiden van Hilversum, omringd door de hei. Vanaf de Utrechtseweg is een lange toegangsweg. Voor remonstranten vanuit het hele land is het een vertrouwd oord. Op eenzelfde manier als de NPB het conferentieoord Venwoude bij de Lage Vuursche in bezit had en de doopsgezinden nog altijd Mennorode bij Elspeet bezitten. Na de oorlog kwam De Hoorneboeg in beheer van de Remonstrantse Broederschap. Hoevelen zijn daar niet geweest voor conferenties, bezinningsweekenden, buitendagen en andere activiteiten? Maar nu is dat voorbij.  Landgoed De Hoorneboeg is eigendom van de Stichting De Hoorneboeg. Deze kent remonstrantse banden en heeft een Anbi-status (erkend goed doel). Verschillende ondernemers kunnen er hun ideeën verwezenlijken. Zo komen er een centrum voor ’retraites en reflectie’; een restaurant met moestuin/kas en natuurdistilleerderij; gastenverblijven in de vorm van ’tiny houses’; een meergeneratiehuis met moestuin; een centrum ’voor lichaam en geest’; een maatschappelijk platform; ’spiritual hill’. Eerdere plannen om er een natuurbegraafplaats te vestigen, gingen na protestanten niet door.

Ooit was er geen conferentieoord en geen landgoed, maar lag er een boomloze ‘berg’ op de heide ten zuiden van Hilversum die de naam Hoogenberg of Hoornboek droeg. In de 18e eeuw werden stukken van de Gooise heide in erfpacht gegeven en ontstonden er landgoederen voor met name het Amsterdamse stadspatriciaat. Zo kwam hier het jachthuis Hilverroode. Na 1890 vond er een restauratie plaats waarbij de bekende architect dr. P.J.H. Cuypers een ontwerp maakte voor een grootse tuin- en parkaanleg. Eén van de eisen was dat bij de voltooiing het park een volgroeide aanblik zou bieden. Met dit doel werden volwassen bomen aangevoerd vanuit Naarden en Doorn. Dit moet een enorm project geweest zijn. In die jaren huurde de fabrikant J.C.M. van Eelde Hilveroord. Zijn vrouw was patiënte van de psychiater en schrijver Frederik van Eeden, die in het nabijgelegen Bussum de idealistische kolonie Walden stichtte.  De dokter was een geziene gast op de Hoorneboeg en schreef over zijn bezoeken in zijn later uitgegeven dagboek. 

In 1906 waren als nieuwe  aangetreden broer en zus Pijnappel. Zij zouden hun leven lang ongetrouwd blijven en op de Hoorneboeg wonen. Mejuffrouw Pijnappel was een van die welgestelde dames die zich de sociale onrechtvaardigheid aantrokken. Om die reden maakte zij in 1912 Stalheim, de voormalige boerderij op het terrein, en de naast gelegen schuur geschikt voor korte vakanties van jeugd uit de arbeiderswijken van Leiden. Fabrieksmeisjes, die van de wereld vaak niet meer hadden gezien dan de weg tussen woning en fabriek, werden hier voor een poosje weggehaald uit de dagelijkse sleur. De werkgevers waren aanvankelijk maar moeilijk te overtuigen van de noodzaak van vakanties. Uiteindelijk gingen zij akkoord, maar wel onder voorwaarde dat het loon niet werd doorbetaald!  De broer van mej. Pijnappel, Pibus, was een kamergeleerde, maar ook sociaal actief. In 1914-1915, bij het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog, werd hij penningmeester van het Hilversumse Comité tot hulpverlening voor Belgische vluchtelingen. 

Tijdens de tweede wereldoorlog lag de Hoorneboeg ingeklemd tussen een door de bezetter gevorderd huis, het vliegveld Hilversum en een anti-tankgracht, maar bleef zelf gespaard voor vordering. Zo kon het een soort vrijhaven voor verzetsactiviteiten worden. Er waren verscheidene onderduikers op het terrein ondergebracht. Na de oorlog, in 1947, besloot mejuffrouw Pijnappel – haar broer was inmiddels overleden – een stichting op te richten die verbonden zou worden aan de Remonstrantse Broederschap, voor welke zij een grote liefde had. Ook de bewondering voor de vrijzinnige oerwoudarts en theoloog Albert Schweitzer speelde daarbij een rol. Zij sprak tijdens een korte toespraak bij de officiële opening van het conferentieoord op 31 juli 1948: “De Hoorneboeg heeft ons en velen met ons levensvreugde en levensverdieping geschonken  en we hopen dit nog tot in lengte van dagen aan talloos veel anderen te doen geven.”  In die opzet is zij geslaagd. 

Peter Korver